NFT i sport

Idealna symbioza klubów sportowych i kibiców dzięki tokenizacji sportu

Zmiany, zmiany, zmiany czyli od Web1 do Web3

Świat cyfrowy nieustannie zaskakuje kolejnymi innowacjami. Początki internetu to tzw. okres WEB1.0 w którym użytkownicy mogli tylko przeglądać witryny www, w większości statyczne i proste graficznie. Użytkownicy świata cyfrowego byli więc tylko biernymi konsumentami.

Okres znany jako WEB2.0 oznacza zupełnie nową erę – tutaj zarówno firmy/korporacje oraz użytkownicy tworzą treści. Konsumenci mogą dyskutować, komentować, prowadzić blogi, podcasty, umieszczać zdjęcia, filmy; WEB2.0 to internet www oraz wszelkiej maści aplikacji – dynamiczny, nieustannie zmieniający się, interaktywny – w jego tworzeniu aktywnie uczestniczą również konsumenci. Jednak wszystkie treści jakie są umieszczane na stronach www czy też aplikacjach de facto należą do instytucji, które przechowują je w świecie cyfrowym. Z chwilą umieszczenia postu/zdjęcia czy jakiejkolwiek innej treści jej właścicielem stacje się instytucja która posiada daną platformę (co skrzętnie jest zapisane w wielostronicowych regulaminach, które czyta zaledwie 3% internautów).

Czy jest możliwa sytuacja, w której jasno będzie można wskazać, kto jest właścicielem danej treści – Mema/posta/gifa/utworu muzycznego? Gdzie użytkownicy danej aplikacji będą mieć wpływ, na przykład, na kierunki jej rozwoju/road-mapę? A może będą mieli szanse na czerpanie zysków jeśli zainwestują pewną kwotę? WEB3.0 ma być pozytywną odpowiedzią na wszystkie te wyzwania. To kolejny ważny krok w ewolucji środowiska Digital, którego następstwem ma być wiele zmian: podwaliny WEB3.0 stanowią technologie łańcuchów bloków (np.: Etherum, Polkadot).

Sztuczna inteligencja, uczenie maszynowe, decentralizacja, „portfele Web3” służące m.in. do przeglądania oraz transakcji w świecie Web3.0, to tylko niektóre z dobrodziejstw Web3.0. Portfele web3 (jak np. Metamask) umożliwiają zakup tokenów, czyli wirtualnych aktywów lub też cyfrowych nośników wartości, które zapewniają właścicielowi szereg benefitów – np.: prawa do czerpania zysków z danej aplikacji; udziału w głosowaniach; udziałów w spółce. Dzięki temu, że tokeny są oparte na konkretnych sieciach blockchain zapewniają bezpieczeństwo transakcji (cyfrowe prawo własności można przenosić, ale nie można go skopiować ani usunąć) oraz jej szybkość i wyeliminowanie wielu formalności (np. w przypadku transakcji na rynku nieruchomości).

Tokeny możemy podzielić na:

zamienne (fungible tokens) – są to nierozróżnialne tokeny w ramach tej samej sieci blockchain; mają tę samą wartość; mogą więc służyć jako:
- tokeny płatnicze (currency type tokens), a więc kryptowaluty;
- tokeny użytkowe (utility tokens) – wykorzystywane podobnie jak np. żetony w ramach konkretnej platformy – inwestor otrzymuje dostęp do określonych produktów lub też usług; mogą być wykorzystywane do zbiórek crowdfundingowych);
- tokeny bezpieczeństwa (security tokens) – głównym ich celem jest zapewnianie inwestorom bezpieczeństwa, mają one pokrycie w akcjach, obligacjach; to za ich pomocą tokenizuje się np. nieruchomości
niezamienne (non-fungible tokens); w tym przypadku każdy token jest unikatowy, nie jest możliwy do skopiowania oraz posiada certyfikat autentyczności i własności zapisany w technologii blockchain; NFT może reprezentować przedmioty materialne oraz niematerialne z bardzo wielu dziedzin jak np.: dzieła sztuki, karty kolekcjonerskie, muzyka, itemy z gier, wirtualne działki.

Co może zyskać sport i esport dzięki tokenizacji?

W jaki sposób tokenizacja może pozytywnie zmienić świat rywalizacji sportowej oraz esportowej? Sport oraz Esport to zawodnicy/drużyny oraz ich fani. To dwa odrębne światy, które na siebie oddziałują, przenikają się i nie mogą bez siebie istnieć.

Dla drużyny – kluczowe są zwycięstwa, ciężkie treningi, przygotowania, dyscyplina itd… Fani z kolei poświęcają swój czas, pieniądze aby śledzić zmagania ulubieńców – pragną zwycięstw, sukcesów, trofeów; chcą pozytywnych emocji, mają swoich ulubieńców w drużynie; często wspominają lub na różny sposób czczą tak zwane gwiazdy/liderów danej drużyny. W czasie zwycięstw zawsze przybywa kibiców; w przypadku porażek pozostają najwierniejsi. Kibice chcą pomagać/wspierać – dopingują; przekazują datki, kupują bilety, gadżety, śledzą i komentują social media – szczególnie dzisiaj chcą być jak najbliżej swoich ulubieńców; często chcą mieć wpływ na kluczowe decyzje klubów.

Tokenizacja sportu zdaje się wychodzić naprzeciw wielu tym potrzebom. Kluby sportowe mają możliwość emitowania własnych tokenów (zwanych tokenami kibica – Fan Token) dzięki platformie Socios. Tokeny funkcjonują na blockchainie Chiliz (który jest tokenem ERC-30 opartym na Ethereum). Swoje tokeny fanowskie ma w ofercie również największa giełda krypotwalut Binance.

Co zyskują fani kupujący tokeny (kryptowalutę) danego klubu?

mają możliwość wpływania na działalność klubu – > dzięki ankietom publikowanym w dedykowanej aplikacji wspólnie podejmują niektóre decyzje);
mają dostęp do konkursów z nagrodami, specjalnych eventów czy też premier odzieży, produktów, gadżetów itp.;
mają możliwość kontaktowania się ze sobą i tworzenia grup;
w planach wprowadzenie jest gier sieciowych w których wokół tokenów będzie można budować swoją piłkarską karierę);
mają możliwość zakupu tzw. „mystery boxów NFT”, które zawierają rzadkie NFT;
dodatkowo każde zaangażowanie fanów związane z drużyną zwiększa szanse na zdobycie tzw. „odznaki kibica”, która uprawnia do dodatkowych świadczeń związanych z klubem.

Obecnie wiele czołowych klubów posiada swoje tokeny np.: FC Barcelona, AS Roma, Atletico de Madrid, Valencia, Mancherster City, AC Milan, Galatasaray i inne. Z polskich klubów Legia Warszawa może pochwalić się swoim tokenem dostępnym na giełdzie Binance.

Również drużyny esportowe posiadają swoje klubowe tokeny np. Team Heretics, NAVI, Alliance

Oczywiście zakup tokenów jest płatny – dla klubów/drużyn to dodatkowy zastrzyk gotówki często niemałej. W 2020 roku FC Barcelona sprzedała swoje tokeny za 1,3 mln dolarów w ciągu zaledwie 2 godzin; z kolei obroty tokenów Juventusu i Paris Saint-German w ciągu kilku dni od wejścia na giełdę Binance przekroczyły 300 milionów dolarów. Co ciekawe Leo Messi otrzymuje część pensji w tokenach PSG Fan Token.

W obszarze tokenizacji sportu działa również polsko – estoński podmiot – platforma Zetly, która za cel stawia sobie połączenie w jednym miejscu kibiców, klubów, inwestorów federacji, sportowców, twórców. Platforma Zetly, która działa dopiero od 2021 roku współpracuje już z takim podmiotami jak Polski Związek Koszykówi, czy też profesjonalnymi drużynami esportowymi z Polski: Iluminar Gaming, Mad Dog’s Pact.

Tokenizacja sportu i esportu ma jednak swoje wady

Krytycy tokenizacji sportu wskazują jednak na wady tych rozwiązań. Oto niektóre z nich:

rynek tokenów fanów podobnie jak cały rynek kryptowalut jest mocno spekulacyjny – wiele osób kupuje tokeny drużyn po to, aby je sprzedać z zyskiem i nie ma to nic wspólnego z ich przywiązaniem do klubu; dodatkowo wiele tokenów klubowych straciło mocno na wartości – co za tym idzie – wiele osób straciło lub straci w związku z tym swoje pieniądze;
dodatkowo kurs tokenów fanowskich/klubowych może być bardzo niestabilny ze względu na mniejszą liczbę osób, które nimi handlują (w porównaniu do pozostałych kryptowalut) - nie jest również jasne ile same kluby de facto zarabiają na tokenach (np. Socioz nie ujawnia tych informacji) ;
dodatkowo kluby przetrzymują większość tokenów (zamiast sprzedawać je swoim fanom), co zniekształca rynek -> średnio kluby kontrolują aż 80% swoich tokenów;
często nie do końca jasne są faktycznie przyznawane korzyści związane z posiadaniem tokenów fanowskich.

Podsumowanie

Cały czas krystalizuje się WEB3.0 i związana z tym tokenizacja różnych dziedzin naszego życia (w tym sportu oraz sportów elektronicznych). Bez wątpienia sama idea czy też mechanika tokenów klubowych jest niezwykle pociągająca dla wszystkich stron (kibiców, klubów, sportowców, inwestorów). Kluczowe jest wypracowanie rozwiązań/mechanizmów, które będą maksymalnie satysfakcjonujące dla wszystkich podmiotów uczestniczących. Kluby powinny dzięki temu więcej zarabiać i jeszcze mocniej przywiązywać do siebie fanów/kibiców, którzy z kolei powinni mieć realne poczucie wpływu na niektóre decyzje ulubionych drużyn, fani powinni czuć się faktycznie wyróżnieni.

Czas pokaże, czy uda się dojść do idealnej symbiozy na linii kluby – kibice, na pewno warto do tego dążyć bo tak naprawdę korzyści odniosą wszystkie strony.

Rafał Karwowski [ Wavemaker ]

Senior Integrated Communication Manager
Gaming/Esport specialist